Beyin Kanaması

| Son gözden geçirme: 15/04/2011
Yazdır

Beyin kanaması (kanamalı felç ya da cerebral kanama olarak da adlandırılır) beyindeki küçük bir kan damarının yırtılmasıdır. Dokulara giden kan ve oksijenin eksikliği kadar kanamanın yarattığı basıncın da etkisiyle beyin hasan oluşur.

Bu tür felcin yüksek tansiyonlu kişilerde oluşması daha olasıdır çünkü yüksek kan basıncı, damar duvarlarını zayıflatır. Aynca, arteri-ovenous (bir atardamar ile bir toplardaman birlikte ilgilendiren) kusuru olarak adlandırılan bir anormallik de beyin kanamasına sebep olabilir.

Her ne kadar her felç gayet ciddi bir durum teşkil etse de, beyin kanamaları genellikle harap edicidir çünkü genç kişilere zarar verebilir ve çoğu durumda ölüme neden olabilir. Yüksek tansiyon, bir beyin kanamasının önde gelen sebeplerindendir. Ama kokain kullanımı, aşırı alkol tüketimi, kafa kazaları, şeker hastalığı ve kanama hastalıkları da diğer risk faktörleri arasındadır.

Beyin kanaması iki yerden biri arasında vuku bulabilir. Kanama beynin içinde olduğu zaman, felç, beyin içi yani beyin içi kanama olarak adlandırılır. Beynin yüzeyindeki bir damar patladığı / yarıldığı zaman, kan toplanmasının yerine bağlı olarak, araknoidaltı kanama, subdural kanama, ya da epidural kanama olarak adlandırılır.

Beyin İçi ve Araknoidaltı Kanamalarbeyin kanaması

---------- r e k l a m ----------

Bir beyin içi kanama, beynin içinde oluşur. Bu felç tipi genel­likle, kişiler uyanıkken ve bazı hallerde, stres altındayken oluşur. Genellikle, kişideki ilk belirtiler, ani ve şiddetli baş ağrısı veya ani kusma veya bilinç kaybı dahi olabilir. Bu belirtiler birkaç dakika içinde gelişir.

Konuşma zorluğu gibi diğer nörolojik belirtiler, kısa süre içinde bunu takip eder. Kanama cerebellum – hareket ve dengenin koordine edildiği yer – içinde oluştuğu zaman, kişi, yürümeyi ve ayakta durmayı engelleyecek düzeyde ani baş dönmesi ve denge kaybı yaşayabilir.

Bir araknoidaltı kanamada, beyin yüzeyindeki bir kan damarı yarılır. Beyin yüzeyi, “meninge” adı verilen üç ince zar ile kaplıdır. En dıştaki zar, kafatasına; ve en içteki zar beyine yapışıktır. Tabakaların arası araknoidaltı (araknoidaltı) boşluk olup, normalde bir sıvı ile doludur.

Bir araknoidaltı kanamada, kan bu boşluğa sızar. Bu durumdaki hasar, bir beyin içi kanamadakine göre daha kapsamlı olabilir; çünkü beyin ve kafatası arasında kan toplanır ve beyin yüzeyinin geniş bir alanına baskı yapar. araknoidaltı kanamaların sebebi, beyindeki anormal şekil almış ve zayıf duvarlı damarlardır – ya bir anevrizma ya da bir atardamar/toplardamar kusuru.

Anevrizmalar, küçük bir damarın duvarından dışarı doğru çıkıntı yapan küçük ve balonvari yapılardır. Bazı kişiler, anevrizma oluşturma eğilimi ile doğarlar. Yüksek kan basıncı, anevrizma oluşturma eğilimini arttırırken, kesinlikle, bunların yırtılma riskini de arttırır.

Atardamar/Toplardamar kusurları, ince duvarlı damarların kanla dolu küçük kesecikler yaratacak şekilde, alışılagelmişin dışında karışıklığıdır. Kusurlar kolaylıkla kanama yaparlar. Atardamar/toplardamar kusurlarına erkeklerde kadınlara oranla daha sık rastlanır.

Atardamar/Toplardamar kusurlarının yüzde ellilik bir bölümü araknoidaltı alana aralıklı olarak kan sızdırır. Yırtılma olmasa dahi, atardamar/toplardamar kusurları beyin dokusuna baskı yapmak suretiyle çeşitli semptomlara (özellikle baş ağnlan ve inme nöbetleri) sebep olabilirler. Semptomlar genellikle 10 ila 30 yaş arasında görülür.

Atardamar/Toplardamar kusurlarının ameliyat yoluyla tedavisi genellikle başarılı olsa da, teknik olarak zordur; çünkü kusurlar çoğunlukla beynin hayati yerlerinde konuşlanmıştır. Semptomlara sebep olmayan ve başka testler esnasında tesadüf eseri keşfedilen orta büyüklükteki atardamar/toplardamar kusurlarını kendi haline bırakmak en doğrusudur. İnme geçirmekle beraber diğer semptomları olmayan kişiler, genellikle antikonvülsan ilaçlarla tedavi edilir.

Araknoidaltı kanama geçirmiş insanların takriben yüzde 45’inde, öncelikli büyük semptom olarak ciddi baş ağrısı mevcuttur. Kişiler çoğunlukla bu baş ağrısını “patlamalı” olarak tarif ederler. Takriben yarısı bilinç kaybına uğrar. Boyunda sertleşme, bulantı ve kusma, mental bulanıklık ya da inmeler, diğer ön semptomlardır.

Bu tür felç geçiren kişilerin yarısından fazlasında, kısmi felç zayıflık ya da uyuşukluk dahil olmak üzere, önemli nörolojik hasarlar kalır. Aynca, görme ya da konuşma problemleri de oluşabilir. Nihai iyileşme, tedavinin ne kadar çabuk uygulanmış olduğuna ve hangi tür tedavinin uygulanmış olduğuna bağlıdır.

Tedavi

Tedavi, bilgisayarlı tomografi ile tespit edilebilen kanamanın yeri ve kapsamı ile belirlenir. İç kanama genellikle, hasta kişinin hastaneye ulaşmasına kadar geçen zaman içinde kesilir.

Beyin içi (beyin içi) kanamalarda genellikle, yapılabilecek şeyler pek azdır. Eğer kanama, beyine baskı yapacak derecede büyük bir kan birikintisi (gölü) oluşturmuş ise, bu birikin­tiyi temizlemek üzere ameliyat gerekli olabilir.

Eğer beyin kanaması, yırtılmış bir anevrizma sebebiyle oluşmuşsa, genellikle ameliyata başvurulur. Anevrizmanın beynin fazla iç kısmında oluşmuş olması ve dolayısıyla buna erişmenin zorluğu sebebiyle ameliyat mümkün olmaz ise; doktorlar, dolaşım sistemine bir kateter yani sonda ile girip anevrizma oluşmuş kan damarına ulaşarak, anevriz­mayı içeriden mühürlemeye çalışa­bilirler.

Eğer kişi yüksek tansiyonlu ise, bunun kontrol altına alınması için ilaç verilecektir. Buna ilave olarak, solunum, beslenme ve sıvıların mideye indirilmesi gibi fonksiyonların düzenlenmesi için destekleyici bakım gerekli olabilir. Kanamanın kaynağının yerini saptamak ve yırtılması muhtemel ilave anevrizmaları belirlemek üzere anjiyogramlar yapılır.

Yaşamda kalma ve iyileşme, kanamanın büyüklüğü, sebebi ve yerine bağlıdır. Yüksek kan basın­cına bağlı kanaması olan insan­ların yüzde 75′i ölür. Yaşamda kalanlarda, beyin dokusunun normal işlevine tekrar başlamasına imkan verecek şekilde, beyin kanı tekrar emdiğinde önemli boyutta iyileşme söz konusu olabilir.

Anevrizmalar, küçük bir damarın duvarından dışarı doğru çıkıntı yapan küçük ve balonvari yapılardır. Bazı kişiler, anevrizma oluşturma eğilimi ile doğarlar. Yüksek kan basıncı, anevrizma oluşturma eğili­mini arttırır ve kesinlikle, bunların yırtılma riskini de arttırır.

Atardamar/toplardamar kusurları, ince duvarlı damarların kanla dolu küçük kesecikler yaratacak şekilde, alışılagelmişin dışında karışıklığı / dolaşıklığıdır. Kusurlar kolaylıkla kanama yaparlar. Atardamar/toplardamar kusurlara, erkeklerde kadınlara oranla daha sıklıkla rastlanır. Atardamar/toplardamar kusurların yüzde ellisi kadar çok bir bölümü, tekrarlamaksızın 6 ay yaşayanlar için tam iyileşme şansı vardır.

Epidüral Kanama

Epidüral (ekstradüral olarak da adlandırılır) kanama genellikle, “dura mater” yani “sert zar”daki (beyni kaplayan üç zar tabakasının en dışta olanı) bir kan damarının yırtılmasına sebep olan bir kafa yaralanmasının sonucunda ortaya çıkar. Bunu takiben, sert zar ve kafatası arasına kan sızar ve beyne baskı yapan pıhtılaşmış bir kan gölü (hematom) oluşur.

Patlayan kan damarı genellikle bir arter olduğundan, beyin ve kafatası arasındaki dar boşluğa fazla miktarda kan sızması olur ve daha fazla kan toplandıkça, beyni üstündeki basınç artar.

Belirtiler

Belirtiler, yaralanmayı takip eden dakikalar ya da birkaç saat içinde ortaya çıkar. Ani ve şiddetli baş ağrısı, bulantı, baş dönmesi, kusma, kafa karışıklığı ve artan uyku hali gibi belirtiler mevcuttur. Eğer tedavi edilmezse, epidüral kanama, kalıcı beyin hasarına ve hatta ölüme yol açabilir. Çok hızlı teşhis ve hızlı tedavi önemlidir.

Tedavi

Doktorlar, kafatası yaralanmasını tanımlamak üzere röntgen ve kanamanın yerini belirlemek üzere bilgisayarlı tomografi uygulayabilirler. Eğer teşhis testleri bir epidüral kanamayı onaylıyorsa, kanamayı durdurmak ve pıhtıyı çıkartmak için ameliyat kararı verilebilir.

Her ne kadar bir iyileşme süresi gerekli olsa da, eğer ameliyat acil bir şekilde uygulanırsa, pek çok vakada tam düzelme söz konusu olabilir. Yetişkinler, 6 ay içinde fonksiyonlarından çoğunu geri kazanabilirler. Çocuklar kafa yaralanmalarında daha hızlı iyileşmeye eğilimlidirler ve iyi bir şekilde düzelirler.

Subdural (Dura Altı) Kanama

Yaralanma, dura meter’in (sert zar) altında bulunan bir kan damarının yırtılmasına sebebiyet verdiği zaman subdural kanama oluşur. Bir epidural kanamada, yavaş bir şekilde sızan kan, beynin yüzeyi ve sert zar arasında pıhtılaşmış bir birikinti (hematom) oluşturur ve bu birikinti genişledikçe, beyne baskı yapar.

Bir subdural kanamada, kan sızıntısı genellikle toplardamardan kaynaklanır ve yavaş ilerler, dolayısıyla belirtilerin ortaya çıkması günler hatta haftalar alabilir. (Epidural kanamada sızıntı bir atardamardan kaynaklanır, dolayısıyla belirtiler hızlı bir şekilde gelişir.)

Subdural kanama bariz şekilde ciddi bir kafa yaralanmasından kaynaklanabilirken, gayet küçük bir yaralanma, örneğin bir kafa çarpması neticesinde de vuku bulabilir. Çocuklar ve yaşlı kişiler, subdural kanamaya daha eğilimlidir.

Belirtiler

Uykulu olma, kafa karışıklığı, şaşkınlık, vücudun bir yanında kısmi felç, dengesizlik, bulantı, sürekli veya iniş çıkışlı baş ağrıları dahil olmak üzere, belirtiler, aralıklı olarak başlayabilir. Ancak saatler ya da haftalar süren bir dönem içinde kötüleşirler. Eğer subdural kanama acil bir şekilde teşhis ve tedavi edilmezse, ölüm söz konusu olabilir.

Tedavi

Durumu teşhis etmek için doktorlar bilgisayarlı tomografi ya da manyetik rezonanslı görüntüleme uygulayabilir. Bazı küçük hematomlar, vücudunuz tarafından tedrici bir şekilde absorbe edilir ve ameliyat gerektirmez. Ancak, çoğunlukla, beyin cerrahının kafatasınızda küçük bir delik açması ve hematomu akıtması gerekir. Bu şekilde, beyin üstündeki basınç rahatlar.

Daha büyük hematomlar kafatasının bir bölümünün açılması yoluyla çıkartılabilir. Beyin şişmesi, steroid yapıda olan ilaçlar ile kontrol edilebilir.

İyileşme dönemi boyunca ilk 6 ay içinde, amnezi yani bellek yitimi, anksiyete ve baş ağrıları yaşanabilir. Konsantre olma yeterliliği geçici olarak zayıflayabilir.

Yazdır

İlginizi çekebilecek diğer başlıklar:

Etiketler: , , , ,

Kategori: Beyin ve Sinir Sistemi

  • RSS
  • Twitter
  • Facebook
  • YouTube