Kemik Erimesi

| Son gözden geçirme: 08/06/2011
Yazdır

Yaş ilerledikçe iskelet mineral kaybettiğinden kemiklerin yoğunluğu doğal olarak azalır. Kemik erimesi veya osteoporoz adı verilen ağır mineral kaybı, kemiklerin zayıflamasına ve giderek kırılmaya daha yatkın hale gelmesine neden olur. Bu rahatsızlığa, menopozu takiben ortaya çıkan hormonal değişikliklerden dolayı, yaşı ilerlemiş kadınlarda daha sık rastlanmasına rağmen, bazen erkeklerde de görülebilir.

İngiltere’de yaklaşık üç milyon insan kemik erimesinden mustariptir. Bunlann beşte dördü menopoz geçirmiş kadınlardan oluşuyorsa da, erkeklerde ve daha genç kadınlarda da kemik erimesine rastlanmaktadır. Hesaplara göre Birleşik Krallık’ta bu hastalık her yıl, başta belkemiği, kalça ve bilekte olmak üzere yaklaşık 200.000 kırığa sebep olmaktadır. 80 yaşına gelen her iki kadından birinde kemik erimesinden dolayı en az bir kınk görülmektedir.

Kemik erimesi, genellikle düşme sonucu bir kınk meydana gelinceye kadar belirti göstermez. Fakat belkemiğinde (omurlarda) zayıflık ve çökme olduğu takdirde sırt ağnsı yapabilir. Kemik erimesinin diğer belirtileri arasında; dişlerde sallanma, boy kısalması ve kifoz (omurganın yukarısında kambur şeklindeki aşın eğrilik ya da çıkıntı) vardır. Kemik yoğunluğu ölçümü kemik erimesinin derecesini gösterir.

Kemik erimesi nasıl oluşur?

Kemik yoğunluğu, çocukluk, ergenlik ve onu takip eden birkaç yıl boyunca artar. Devamlı yeni kemik hücreleri üretilir ve eskileri parçalanır. Kemikler genellikle 20′li yaşların sonunda en yoğun ve esnek hallerine ulaşır. Kemik erimesi, kemik dokusu parçalanmasının yeni kemik oluşumundan daha hızlı bir şekilde gerçekleşmesiyle meydana gelir. Bir kadın menopoz dönemine yaklaşırken, üretilenden daha fazla kemik parçalanır ve kemik yoğunluğu bu yüzden azalır. Kemik erimesi başlangıcı, vücudun kalsiyum emmesine yardımcı olan östrojen seviyesinin doğal nedenlerle düşmesinden kaynaklanabilir. Menopozun ardından kemiklerdeki mineral kaybinin hızlanmasıyla kemik erimesi riski de artar. Buna karşın, erkeklerde kemik erimesi riski yaş ilerledikçe daha kademeli olarak artar.

---------- r e k l a m ----------

Mevcut bulunan kalsiyum miktarı da kemiğin oluşum ve emilim hızları üzerinde önemli bir rol oynar. Besinlerden yeterli miktarda kalsiyum alınmaz ve kandaki seviye kalp, sinir ve kas gibi vücudun hayati parçalarının ihtiyaçlarını karşılayamaz duruma gelirse, osteoklast adı verilen hücreler (kemik hücreleri yok edicileri) kemiklerden kalsiyum salınmasına sebep olur. Bu ise, kemiklerin daha da gözenekli olmasına ve giderek zayıflayıp kırılgan bir hale gelmesine yol açar.

Risk Faktörleri

Östrojen deposu: Soya fasulyesi ile tofu, miso ve soya sütü gibi soya ürünleri östrokenin kemik koruyucu özelliklerini taklit eden hormona benzer maddeler içerir.

Menopoz dışında kemik erimesine neden olabilecek diğer önemli risk faktörleri; ince kemikli olmak, zayıflık ve hareketsizliktir. Aşın alkol tüketimi, iyi beslenmeme ve sigara da bu riski artırır. Bütün bu faktörler olgunlaşmış kemiklerin daha az yoğun hale gelmesine ve genç bir insanın kemik yoğunluğunun potansiyel en yüksek seviyesine ulaşamamasına sebep olabilir. Kemik yoğunluğu en yüksek düzeye ulaşamadığı takdirde, yaşla gelen doğal mineral kaybı daha erken ortaya çıkar ve kişide daha erken yaşta kemik erimesi görülme olasılığı ortaya çıkar.

Kemik erimesi genetik bağlantılı da olabilir. Uzmanlar, vücudun kalsiyum emiliminde — çok önemli bir rolü olan D vitaminini kullanabilmesin de bir genin büyük rol oynadığından şüphelenmektedirler. Beyaz ırka mensup olanlar ve Asyalılar gibi ince kemikli insanlarda kemik erimesi ihtimali daha yüksektir. Diğer risk faktörleri arasında; diyabet, tiroid hastalığı ve başta kortikosteroid ve antikonvülsanlar olmak üzere bazı reçeteli ilaçlar bulunur.

Korunma

Kemik erimesini önlemek için birçok önlem alabilirsiniz. Bu önlemlere başlama yaşı yoktur. En yüksek kemik yoğunluğuna sahip olabilmeleri için çocukları kalsiyum ve diğer kemik yapıcı besinlerden (tabloya bakınız) tüketmeye teşvik edin. Geçmişleri ne olursa olsun, yetişkinler de beslenme biçimlerini ve yaşam tarzlarını düzelterek kemiklerini sağlamlaştıra-bilir veya en azından kemik kaybetme hızlarını yavaşlatabilirler.

Soya ürünleri de dahil olmak üzere daha azla sebze ve meyve yiyin. İnsanın doğal ös-trojen seviyesi düştüğünde, bitki hormonlan kemikteki hücre reseptörlerine bağlanarak onun yerini alabilir. Bu durumun, kendi östrojeninize benzer faydalan olduğu düşünülmektedir.

  • Beslenmenizi kemiklerinizi sağlıklı tutmak için gerekli olan mineralleri alabilecek şekilde ayarlayın. Kemikte en fazla miktarda bulunan kalsiyumun yanı sıra bu mineraller; bor (kalsiyum emilimi ve tutulması için), bakır (kemik üretimi için), magnezyum (kalsiyumu etkili bir şekilde kullanabilmek için), manganez (kemikteki bağ dokulannı kuvvetlendirmek için), silikon (kemik esnekliği için) ve çinkoyu (yan sayfaya bakınız) içerir. Uzmanlann birçoğu, yetişkin bir kadının günde en az 1000 miligram kalsiyum almasını tavsiye etmektedirler
  • Ergenlik çağındaki gençler, hamileler, emziren anneler ve menopoz geçirmiş kadınlarla yaşı ilerlemiş erkeklerin günde en az 1200 miligram kalsiyuma ihtiyacı vardır. Süt ürünleri (süt, peynir, yoğurt; az yağlı olanlan seçin), koyu yeşil yaprakh sebzeler (kara lahana, ilkbahar yeşillikleri, brokoli), fasulye, havuç, badem ve kılçıklan yenebilen balıklar (sardalye, konserve somon, ançüez) kalsiyum kaynaklan arasında sayılabilir.
  • İyi beslenmiyorsanız veya kemik erimesi riskiniz yüksekse, günlük kalsiyum takviyesi kullanın (emilimi artırmak için sütle beraber alın). Kalsiyum takviyesi menopoz sonrasında kemik kaybını yüzde 40 oranında azaltır.
  • Çinko bakımından zengin yiyecekler tüketin (kabuklu deniz ürünleri, sert kabuklu yemişler, çekirdekler, kök sebzeler). Çinko, kalsiyumun iyi emilebilmesi için gerekli olan kemik proteini ve mide asidi üretimini artınr. Mide asidi üretimini düşürdüklerinden, doymuş yağ ve şeker alımını azaltın. Eğer asit üretiminizin az olduğundan şüpheleniyorsanız (örneğin fazla gazınız ve hazımsızlığınız varsa ve yemek yedikten sonra uzun bir süre fazla tokluk hissediyorsanız) betain hidroklorür gibi, mineral emilimini artıran, asit içeren bir sağlık takviyesi kullanmayı düşünün. Ülseriniz varsa bunları kullanmayın.
  • Alkol tüketiminizi azaltın; içki, kemiklerinizin mineral kaybetme hızını artırır.
  • Kemiklerin mineral kaybını artırdığından gazlı içeceklerden uzak durun ve kalsiyum emilimini etkileyeceği için fazla kafein almayın. Buna karşın, bazı araştırmalar, orta miktarda kafein tüketiminin (günde iki bardak orta koyulukta kahve) az ya da hiç etkisi olmadığını ortaya koymaktadır.
  • Fazla tuz kullanmayın, tuz idrarla kaybedilen kalsiyum miktannı artırarak kemik yoğunluğunu azaltabilir.

    Sağlıklı kemikler için şart olan birçok besin maddesini meyve, sebze, süt ürünleri , sert kabuklu yemişler ve yağlı balıklarda bulabilirsiniz.

  • Kalsiyum kaybını teşvik edebileceğinden et tüketiminizi sınırlayın. Araştırmalar et yiyenlerde kemik erimesi olasılığının vejetaryenlere göre daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır.
  • Kemik proteini üretimi için gerekli olan A vitamini bakımından zengin yiyeceklerle (süt ürünleri, yumurta, san ve turuncu meyve ve sebzeler, yeşil yapraklı sebzeler), kemiğin bağ dokusunu kuvvetlendiren kolajen üretimi için gerekli olan C vitamini bakımından zengin yiyeceklerden (taze meyve-özellikle narenciyeye sebzelerin birçoğu) bolca tüketin.
  • Yağlı balık ve kuvvetlendirilmiş süt ürünleri gibi bol miktarda D vitamini içeren yiyecekler yiyin.
  • Her gün cildinizin bir miktar doğrudan —pencereden filtre edilmemiş- güneş ışığı görmesini sağlayın. Eğer yeterli miktarda güneş ışığı görmüyorsanız, yılın büyük bir bölümünde fazla güneş almayan bir bölgede oturuyorsanız veya dengeli beslenmiyorsanız günlük D vitamini takviyesi kullanın. Çoğu insanın günlük ihtiyacı 400 IU’dur. Yüksek dozda D vitamininin toksik etkisi olduğunu aklınızdan çıkarmayın, günde 600 IU’dan fazla almayın.
  • K vitamini içeren yiyecekler yiyin (yeşil yapraklı sebzeler); kemik erimesi olan üç kişiden birinde bu vitaminin kandaki oranı düşüktür.
  • Sigarayı bırakın. Sigara, muhtemelen nikotin bağırsaklarda kalsiyum emilmesini azalttığından, kemiğin rezorpsiyon hızını artırır.
  • Düzenli olarak egzersiz yapın. Ağırlık taşımaya dayalı egzersizler özellikle fayda sağlar.
  • Duygusal zayıflık hissettiğinizde stres yöne timi teknikleri uygulayın Stres altında yüksek miktarda üretilen adrenalin ve  benzeri hormonlar kuvvetli kemikler için gerekli olan magnezyum ve diğer mineralleri tüketir.

Bunu biliyor muydunuz?

Elma sirkesi kemik erimesi için kullanılan bir geleneksel ilaçtır. Mide asidini çoğaltarak kalsiyum emilimini arttırdığı düşünülür. Yemeklerden önce ılık suya bir çorba kaşığı katarak için.

Tedavi

Kemik erimeniz varsa yukandaki önlemleri alarak kemik kaybını asgariye indirin. Asla çok geç değildir. Yalnız, egzersiz konusunda dikkatli olun: Düzenli egzersiz tedavide önemli bir rol oynuyorsa da, öncelikle bir tıp uzmanından tavsiye alın. Uzun ve güç egzersizler bu rahatsızlığı daha da ağırlaştırabilir ve kınklara bile sebebiyet verebilir.

Ne Zaman Tıbbi Yardım Gerekir?

  • Sırt ve kalça ağrısı, boy kısalması gibi semptomlar varsa.
  • Kemik erimesi riskinizi artıran bir rahatsızlığınız varsa veya böyle bir ilaç kullanıyorsanız.
  • Menopoza yaklaşıyorsanız ve yaşamınız boyunca pek çok risk faktörüyle karşılaştıysanız.
Yazdır

İlginizi çekebilecek diğer başlıklar:

Etiketler: , , ,

Kategori: Hastalıklar ve Belirtiler

  • RSS
  • Twitter
  • Facebook
  • YouTube